تاریخ ایران (37) : پلوتارک کیست ؟

پلوتارک کیست ؟

تاریخ ایران (بخش37)

"مورخ یونانی که تقریبا بین 50 و 120 میلادی می زیست . او تحصیلات خود را در آتن به انجام رسانیده ، پیرو فلسفه ی افلاطون گردید . بعد به مسافرت ها پرداخته به ایتالیا رفت و طرف توجه رومی ها شد . مدتی هم در مصر اقامت داشت و راجع به مذهب مصری ها تحقیقاتی به عمل آورد . کتاب هایی که نوشته زیاد است و شخصی لامپرس نام ، که تصور می کنند از شاگردان او بوده ، عده تصنیفات این عالم را 210 کتاب دانسته . نوشته های او را به دو قسمت تقسیم کرده اند : تاریخ و فلسفی :

1 . کتاب های تاریخی عبارتست از شرح احوال رجال که بیشتر آنها یونانی یا رومی بوده اند و باید به این تصنیفات شرحی را که پلوتارک راجع به اردشیر دوم هخامنشی نوشته علاوه کرد . بعض نوشته های او در باب رجال با تاریخ ایران مربوط است (مثلا اردشیر ، تمیستوکل ، آژزیلاس و غیره) . مقصود او در این قسمت انتقاد وقایع و یافتن جهات آن نبوده ؛ بلکه می خواسته اشخاص را با یکدیگر مقایسه کند و از اینجا نتایج اخلاقی بگیرد . از این جهت در بعض موارد به شرح زندگانی یک شخص تاریخی اکتفا نکرده ، رجال نامی یونان را با رجال معروف روم مقایسه کرده ، در جزءیات احوال آنها داخل شده و زندگانی خصوصی و صحبت ها و کلمات قصار اشخاص را در کتاب خود گنجانیده .

2 . تصنیفات فلسفی او بیشتر راجع به اخلاق است و اخلاق را مربوط به مذهب می دارد . از این تصنیفات او ، که برای تاریخ مشرق قدیم و ایران اهمیت دارد ، کتابی است که در باب ایزیس و ازیریس نوته (ازیریس را مصری های قدیم خدای آفتاب غروب کننده و ایزیس را زن او یا ربه النوع ماه می دانستند) . پلوتارک در این کتاب از کتب یونانی زمان خود که از جمله کتاب های مانتون و هکاتیوس آبدری است ، استفاده کرده . در میان کتب قدیمه این تالیف پلوتارک اطلاعات کاملتری راجع به مصری های قدیم می دهد و تصور می کنند که این کتاب را زمانی که در مصر بود نوشته . مورخ مذکور در کتاب مذکور اطلاعات مفیدی هم راجع به مذهب ایرانیان قدیم می دهد . قسمت هایی را از این کتاب آثار تاریخی تایید می کند ؛ ولی قسمت هایی هم از نظر یونانی نوشته شده ؛ یعی چنانکه یونانی ها مذهب مصری ها را می فهمیدند . این کتاب را پلوتارک به اسم کاهنه ی ربه النوع ایزیس در معبد دلف واقع در یونان نوشته و خود مولف هم در معبد مزبور کاهن بود . بطور کلی پلوتارک از کتب متقدمین و نیز از منابعی استفاده کرده که بعض آنها در قرون بعد مفقود شده و از این حیث هم نوشته های پلوتارک اهمیت دارد . از جمله کتب مفقوده ، کتاب دینون یونانی است که در دربار اردشیر دوم هخامنشی می زیست و چیزهای زیاد راجع به وقایع آن زمان نوشته بود که به ما نرسیده . "

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد اول ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 97 - 96

###############

کانال حقیقت

https://telegram.me/haghighat1357