تاریخ ایران (38) : آریان کیست ؟

آریان کیست ؟

تاریخ ایران (بخش38)

"مورخ یونانی که در نیکومدی واقع در بی تی نیه (در آسیای صغیر) تولد یافت و در زمان آدریان امپراطور روم از 130 تا 138 میلادی سمت قونسولی روم را در کاپادوکیه دارا بود . سپس از کارهای دولتی کناره گیری کرد و تا زمان مارک اورل امپراطور روم (180 - 161 م) زنده بود . این نویسنده تالیفات زیاد از خود در فلسفه ، تاریخ ، جغرافیا و فنون سوق الجیشی باقی گذارد ولی اکثر نوشته های او بعدها گم شد . از تالیفات او راجع به تاریخ ، آنابازیس یا تاریخ سفرهای جنگی اسکندر است که گویند موافق منابع صحیحه نوشته ، ولی این منابع اکنون در دست نیست . در باب درست نویسی او عقاید مختلف است و چون در جای خود مضامین نوشته های او راجع به قشون کشی اسکندر به ایران مشروحا بیاید زیادی است در اینجا راجع به این مسءله صحبتی بشود . همین قدر اجملا گوییم که آریان یونانی متعصبی است و با وجود اینکه از پیروان اپیکتت فیلسوف رواقی بود ، افتخار می کند که از ستایش کنندگان اسکندر است و به او از طرف خدایان الهام شده تاریخ این پادشاه را بنویسد . بنابراین تاریخ او خشک است و چیزهایی که به اسکندر برمی خورده ، به سکوت یا به اجمال برگزار شده . کلیتا از نوشته های او این نظر حاصل می شود : آریان خواسته از گزنفون تقلید کند (حتی اسم کتاب خود را هم از او اقتباس کرده) ؛ و چنانکه گزنفون کوروش بزرگ ، یا بانی دولت پارس را ، کمال مطلوب خود قرار داده ، آریان هم اسکندر ، یا مخرب همان دولت را ، معبود خود دانسته . لذا برای دانستن حقایق باید همواره روایات او را با روایات سایر مورخین سنجید و مولف همین اسلوب را اتخاذ کرده . از سایر کتب او اینها قابل ذکر است :

1 . چهار کتاب راجع به هند نوشته و از اطلاعاتی که نه آرخ امیرالبحر اسکندر راجع به هند داده استفاده کرده

2 . کتاب هایی راجع به وقایع چند سال پس از فوت اسکندر نوشته بود ؛ ولی غالبا مفقود شده و مختصری از آن باقی است

3 . تالیفاتی نیز راجع به تاریخ جنگ های رومی ها با پارتی ها کرده که نیز مفقود شده و فقط قطعاتی از آن و قسمت هایی از نوشته های او راجع به جنگ با آلان ها باقی مانده

4 . کتابی این مورخ راجع به جغرافیا نوشته که موسوم است به پریپ لوس یا دریانوردی دور دریای سیاه .

5 . کتابی را هم ، که حاوی صحبت های اپیکتت ، که استاد آریان بود ، به او نسبت می دهند ."

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد اول ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 98 - 97

###############

کانال حقیقت

https://telegram.me/haghighat1357