تاریخ ایران (40) : ژوستن کیست ؟

ژوستن کیست ؟

تاریخ ایران (بخش40)

"زمان زندگانی این نویسنده محققا معلوم نیست ولی تصور می کنند که در زمان آنتونن ها ، بخصوص آنتونن مقدس ، زندگانی می کرده (یعنی تقریبا بین 138 - 161 میلادی) .

با وجود این راجع به زمان زندگانی او بعضی تا قرن چهارم میلادی پایین می آیند . اسم این نویسنده درست معلوم نیست ؛ ولی غالبا او را به زبان لاتین یوستینوس می نامند . ژوستن در واقع مورخ مستقلی نیست . او کتاب های تروگ پومپه را که ذکرش بالاتر گذشت ، خلاصه کرده و چیزی از خود بر آن نیفزوده . راجع به تروگ پومپه در جای خود ذکر شد که تاریخ عالم را نوشته بود ولی 44 کتاب مورخ مزبور گم شده و فقط از خلاصه های ژوستن معلوم است که تروگ پومپه از گذشته های کدام ملل صحبت داشته . بنابراین از فهرست ژوستن نه فقط بطور خلاصه پی به نوشته های تروگ پومپه می بریم ، بلکه می دانیم که مورخ مزبور از کدام مورخین عهد قدیم استفاده کرده . نویسندگان قرون بعد درباره خلاصه کنندگان همیشه خوشبین نبودند . توضیح آنکه عقیده داشتند که آنها پس از خلاصه کردن کتاب هایی اصل کتب را معدوم می کردند . این نسبت را بعضی به ژوستن هم داده می گفتند که اصل کتاب تروگ پومپه را در آتش انداخته ؛ ولی چنین به نظر می آید که ژوستن چنین اتهامی را پیش بینی کرده بود زیرا در مقدمه و چند جای کتاب خود از تروگ پومپه و کتب او سخن می راند ، مثلا در مقدمه گوید : چنانکه بعض رومی ها تاریخ روم را به زبان یونانی نوشتند تروگ پومپه خواست تاریخ یونان و سایر ملل را به زبان لاتین بنویسد ... و من کتاب های او را گلچین کرده و دسته گلی ترتیب دادم ..."

تفاوتی که در نوشته های ژوستن و سایر مورخین راجع به وقایع زمان اسکندر دیده می شود ، از تروگ پومپه است و نیز این نکته که ژوستن افسانه ها را حقایقی دانسته ، نیز از مورخ مذکور ناشی شده . کلیتا ترتیب نوشته های ژوستن و نواقص آن از کتب اصلی است ؛ از جمله اینکه بعض وقایع مهم را به سکوت گذرانیده ؛ و حال آنکه از چیزهایی که چندان اهمیت نداشته مشروحا سخن رانده .

اسلوب انشای ژوستن را هم روی هم رفته بد نمی دانند و بلکه در بعض جاها عالی است ، اگر چه معلوم نیست که این انشاء از خود اوست یا از تروگ پومپه اقتباس شده . در خاتمه باید گفت که هر چند نوشته های ژوستن سواد مختصری است از کتب تروگ پومپه ، با وجود این سواد مزبور با نواقصی که دارد ، سواد پرده نقاشی بزرگی است . عده ی کتاب های ژوستن به عده ی کتاب های تروگ پومپه 44 است و جاهای زیادی از کتب او با تاریخ ایران قدیم ارتباط دارد ."

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد اول ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 100 - 99

###############

کانال حقیقت

https://telegram.me/haghighat1357