تاریخ ایران (44) : پروکوپ ( پروکوپیوس ) کیست ؟

پروکوپ (پروکوپیوس) کیست ؟

تاریخ ایران (بخش44)

مهم ترین مورخ بیزانس (روم شرقی) که در آخر قرن پنجم میلادی تولد یافت و پس از اتمام تحصیلات ، منشی بی لی زار سردار معروف بیزانس شد (527م) .

در جنگ هایی که این سردار با واندال ها ، گت ها در ایتالیا و ایرانی ها کرد ، مورخ مذکور با او بود . سال وفاتش معلوم نیست . تصور می کنند که در حدود 560 م روی داده . از کتاب های او دو کتاب اول راجع است به جنگ های بیزانس با ایران ، سومی و چهارمی - با واندال ها ، پنجمی و ششمی و هفتمی - با گت ها ، هشتمین کتاب او دنباله ی تمام کتاب های مذکور است . چون در این کتاب ها مورخ مذکور تعریف و تمجید زیاد از بی لی زار کرده و شرح زندگانی او را نوشته ، سابقا تصور می کردند که این کتاب ها را باید شرح احوال بی لی زار نامید ولی حالا معلوم است که کتب او تاریخ جنگ های این سردار است و تمجیدات مورخ از اینجاست که بی لی زار را سردار نامی و معروف این زمان می دانستند و پروکوپ به او معتقد بود .

این کتاب ها را خود مورخ مذکور هیستوری کن نامیده .

کتابی هم از این مورخ بدست آمده که موسوم به "تاریخ سری" است . در این کتاب او از ژوستی نین ، قیصر معاصر روم شرقی ، و زن او بسیار بد نوشته ، استبداد اولی و فساد اخلاقی دومی را نموده و جاهایی هم از این کتاب به بی لی زار و زن او بر می خورد . کتاب مزبور پس از مرگ پروکوپ منتشر شد . راجع به این کتاب بسیاری از محققین عقیده داشتند که از قلم مورخ مذکور نیست و به او نسبت دادند ، زیرا مندرجات او با تاریخ جنگ های بی لی زار تفاوت زیاد دارد ؛ ولی پس از مطالعات "دان" که تحقیقات عمیق کرد ، این عقیده رسوخ یافت که تاریخ سری از قلم خود مورخ مزبور است . چیزهایی را که در تاریخ جنگ ها نمی توانسته بنویسد ، در کتاب سری گنجانده و تا اندازه ای هم مبالغه کرده . اگرچه این عقیده را بعض محققین دیگر او رد کرده اند ، ولی باز عقیده ی دان طرفداران زیاد دارد . تالیف سوم پروکوپ راجع به بناهای ژوستی نین است و در اینجا مورخ مزبور تمجید زیاد از امپراطور مزبور کرده .

راجع به تاریخ جنگ ها یا هیستوری کن باید گفت که این کار مهمترین تاریخی است که در این دوره ی تاریخ یونان نوشته شده . از حیث انشاء ، پروکوپ تقلید از هرودوت و توسیدید کرده و از اینجا معلوم است که زبان قدیم یونانی در این زمان ، اگرچه در شرق تغییر کرده بود ، ولی هنوز نمرده بود . این کتاب را قدر می دانند زیرا چون نویسنده ی آن شاهد قضایا و وقایع بود ، بی طرفانه وقایع را ضبط کرده . کلیتا کتاب او در مرحله تمام شدن عهد قدیم و شروع گشتن قرون وسطی است . از آنچه گفته شد معلوم است که کتاب های او برای تاریخ این زمان ایران هم منبع مهمی است ."

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد اول ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 102 - 101

###############

کانال حقیقت

https://telegram.me/haghighat1357