تاریخ ایران (46) : استرابون کیست ؟

استرابون کیست ؟

تاریخ ایران (بخش46)

"جغرافیادان معروف عهد قدیم که از خانواده متمول بود ، در آماسه پایتخت پادشاهان پنت تولد یافت و هشتاد سال بزیست . زمان او را تقریبا چنین معین می کنند : از چهل قبل از میلاد تا چهل میلادی . کتاب های او یگانه تصنیفی است ، که به خوبی نشان می دهد علم جغرافیا در عالم قدیم چه بوده . تصنیفات استرابون راجع به این قسمت هفده کتاب است و بعض آنها اگرچه به ما رسیده ، ولی خراب است . چون در این کتاب ها استرابون از وقایع تاریخی و از وضع زندگانی مردمان نیز صحبت داشته ، نوشته هایش برای مورخ هم مفید است . کتب او از نظر علمی به سه جهت ناقص است : اولا توصیف ممالک و مخصوصا محصولات زمین در ممالک مختلفه به قدر کافی نشده . ثانیا مطالب جزءی گاهی بیش از مساءل کلی او را مشغول داشته و حکایاتی ذکر کرده که بیشتر برای تفریح خواننده است . ثالثا در انتقاد بعض متقدمین خود متانت را از دست داده و خرده بین است . با وجود این چون کتاب های او پر است از اطلاعات جغرافیایی و تاریخی ، چنانکه گفته شد ، برای محقق منبعی است سرشار . مضامین کتاب او از این قرار است : دو کتاب اول حاوی مطالب و نظرهای علمی است . توصیف ممالک از کتاب سوم شروع می شود . توضیح آنکه هشت کتاب به اروپا راجع است ، شش کتاب به آسیا و یک کتاب به افریقا . توصیف اروپا از اسپانیا (ایبری) شروع و در یونان و جزایر آن ختم می شود . در این کتاب ها استرابون از تمام مردمان اروپایی که در آن زمان معروف بودند و حتی از سکاها ، سارمات ها ، گت ها ، داس ها و غیره سخن رانده .آسیا را مصنف مذکور به دو قسمت تقسیم کرده :

1 . تا کوه های توروس - تروآد . در این بخش از صفحات غربی آسیای صغیر سخن می راند .

2 . ماوراء کوه های مزبور . در این قسمت از هند ، ایران ، بابل ، آسور ، بین النهرین ، فنیقیه ، فلسطین ، عربستان و غیره مذاکره می کند ؛ اما سرها یعنی چینی ها را مردمی می داند که در هند سکنی دارند . کلیتا از جغرافیای استرابون صریحا استنباط می شود که غرب اقصی برای عالم آن روزی مملکت ایبری ها (اسپانیای کنونی) بوده و شرق اقصی هندوستان . طول عالم معروف آن زمان را از غرب به شرق 70 هزار استاد یونانی (2333 فرسنگ) و عرض آنرا 30 هزار استاد (1000 فرسنگ) می دانستند . استرابون علاوه بر کتب مزبوره 43 کتاب هم راجع به تاریخ ، یعنی به ذیل کتب پولی بیوس مورخ یونانی نوشته بود ، چنانکه در کتب جغرافیایی به این کتاب ها اشاره می کند ؛ ولی این کتاب ها به ما نرسیده ."

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد اول ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 104 - 103

###############

کانال حقیقت

https://telegram.me/haghighat1357