هخامنشیان (908) : اخلاق آریایی ها در عصر هخامنشیان / علل انحطاط هخامنشیان (بخش1)

اخلاق آریایی ها در عصر هخامنشیان / علل انحطاط هخامنشیان

(بخش اول)

هخامنشیان (بخش908)

گزنفون درباره اخلاق و عادات پارسیان در عصر هخامنشی مطالبی آورده است که ما در اینجا فقط جملاتی از آن تقدیم می کنیم . یادآوری می کنم که برخی از مواقع ، منظور گزنفون در این متن از "پارسیان" ، هخامنشیان و درباریان هخامنشی است ؛ و مطلب ، بیشتر مربوط به علل انحطاط حکومت هخامنشی است :

" ... من می بینم که سابقا ، وقتی که شاه یا یکی از کسان او قسم یاد می کردند حتی نسبت به کسانی که مرتکب جنایت بزرگی شده بودند سوگند خود را حفظ می کردند . اگر به کسی دست می دادند ، به قول خود وفا می کردند . اگر چنین نبود و اگر چنین شهرتی نمی داشتند ، اعتماد مردم نسبت به آنان همان می بود که امروز هست و سوء نیتشان را همه کس می داند . هر گاه چنین نبود روسایی که به کوروش (کبیر) در جهانگیری های او کمک کردند نسبت به او بی اعتماد می شدند . امروز این نوع روسا فریب شهرت سابق پارسی ها را از حیث حسن نیت خورده ، تسلیم شدند و همین که آنها را نزد شاه بردند سرشان را از بدن قطع کردند . چقدر از خارجی هایی که در سفر جنگی کوروش (صغیر) شرکت داشتند فریب وعده های پارسی ها را خورده ، قربانی این وعده ها شدند ...

سابقا اگر کسی جان خود را برای شاه به خطر می انداخت ، هر گاه شهر یا ملتی را مطیع می کرد یا کار خوب دیگری انجام می داد او را پاداش می دادند . امروز اگر کسی مانند مهرداد که به پدرش آریوبرزن خیانت کرد یا شخصی مانند رامیترس که در مصر زن و اطفال و اولاد و دوستان خود را گروی داد و بعد قسم خود را شکست و یا غداری که کارش به نفع شاه باشد مورد بزرگترین عنایات و افتخارات می شود . ملل آسیایی چون اوضاع را چنین می بینند ، همگی به راه بی دینی و بی عدالتی می افتند ؛ زیرا وقتی که روسا به چیزی تمایل نشان دادند زیردستان از آنها پیروی می کنند ...

... حالا نه فقط اشخاص جانی را حبس و مجبور می کنند که طلا داده ، مجازات خود را بخرند بلکه با اشخاص بی گناه هم بر خلاف انصاف چنین معامله کنند . نتیجه این می شود که اشخاص متمول هم مانند اشخاص جانی می لرزند . کسی نمی خواهد با دشمن جنگ کند . کسی نمی خواهد به قشون شاه ملحق شود . بنابراین ، هر مردم که با پارس در جنگ باشند می توانند بی اینکه تیری خالی کنند در خاک آن به تاخت و تاز بپردازند . بی شک این وضع مجازات بی دینی پارسی ها نسبت به خدایان و بی عدالتی آنها نسبت به مردم است ...

سابقا امر کرده بودند که کسی ظرف شب را به سر سفره نیارد ؛ زیرا عقیده داشتند که زیاد آشامیدن به بدن و روح زیان می رساند . حالا هم آوردن ظرف شب به سر سفره ممنوع است ؛ ولی به قدری می آشامند که به جای اینکه ظرف را نزد آنان آرند آنها را به طرف ظرف می برند زیرا نمی توانند بپا بایستند ...

سابقا به قدری زودزود به شکار می رفتند که این ورزش کافی بود مرد و اسب را ورزیده و خسته نگاه دارد ؛ ولی از وقتی که اردشیر و همراهانش میگسار شده اند از شکار بکلی صرف نظر کرده اند و اگر کسی موافق عادت قدیم با سواران خود به شکار رود مورد بغض همگنان خود می شود زیرا نمی خواهند که او از آنان بهتر باشد ...

در سابق عادتی بود که اطفال را در محکمه حاضر می کردند تا محاکمات را گوش کنند و با دادگستری از کودکی آشنا شوند . این عادت اکنون منسوخ است و آنها (به) روشن(ی) می بینند که غلبه و برد با کسی است که بیشتر (رشوه و پول) می دهد .

سابقا به اطفال خاصیت گیاه ها را یاد می دادند تا نظر به مفید یا مضر بودن آن فلان گیاه را استعمال یا از فلان گیاه احتراز کنند . حالا هم گیاه شناسی معمول است ولی برای اینکه بیشتر بتوانند زیان برسانند . بنابراین مملکتی نیست مانند پارس که در آن آنهمه مردم از زهر بمیرند یا علیل شوند .

تن پروری های پارسی ها بیش از زمان ... (گذشته) است ...

امروز تقوای پارسی ها در آنها خاموش شده و چیزی که حفظ کرده اند تن آسایی مادی هاست . می خواهم چند دلیل از سستی و رخوت آنان بیان کنم . بعض پارسی ها اکتفا نمی کنند به اینکه بر بسترهای خیلی نرم بخوابند ؛ بل می خواهند که پایه های تختخواب آنها بر قالی ها باشد تا مقاومت کف اتاق را نرم تر حس کنند . اما در باب اسباب میز نه فقط از اختراعات سابق خود چیزی نکاسته اند ، بل همه روزه چیزهای تازه اختراع می کنند و نیز برای غذاها مخترعینی از مرد و زن در خدمت خود دارند ...

پارسی ها عده ای بی شمار گلدان و جام های گرانبها دارند و از داشتن آن به خود می بالند ؛ اما اینکه تمام این تجملات با وسایل شرم آور حاصل می شود باعث شرمساری آنان نیست . بی عدالتی و حب منافع مشروع و بی شرفی ، این قدر در نزد آنها ترقی کرده . "

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد دوم ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 1376 - 1373

تذکر :

گزنفون در عصر اردشیر دوم هخامنشی زندگی می کرد .

###############

کانال حقیقت

https://telegram.me/haghighat1357