هخامنشیان (763) : غلبه اسکندر بر هخامنشیان : غلبه سختکوشی بر راحت طلبی ، ساده زیستی بر اشرافیت و ...

غلبه اسکندر بر هخامنشیان : غلبه سختکوشی بر راحت طلبی ؛ ساده زیستی بر اشرافیت ؛ پابرهنه ها بر مرفهین بی درد ؛ آمادگی و تمرین بر سستی و عدم ممارست ؛ و کیفیت و انگیزه ی قوا بر کمیت قوا

هخامنشیان (بخش763)

" ... داریوش وقتی که این سپاه عظیم (چندصد هزار نفری) را سان دیده ، عده نفرات آنرا معلوم کرد ، مشعوف گردید . بعد خاری دم سردار مجرب آتنی را که از جهت خصومت با اسکندر ، از آتن تبعید شده بود ، مخاطب قرار داده پرسید که آیا این قوه برای اضمحلال مقدونی ها کافی است ؟

خاری دم موقع(یت) خود و غرور شاهانه ی داریوش را در نظر نگرفته ، جواب داد :

"شاها ، اگرچه حقیقت ممکن است خوشایند تو نباشد ولی من مجبورم آنرا به تو امروز بگویم ؛ زیرا اگر بعد بگویم بیهوده و بی نتیجه است . این لشکر عظیم که از ملل مختلفه تشکیل یافته و هر ملتی را در مملکتی از ممالک شرق ، از خانه هاشان بیرون کشیده اند برای همسایگان تو مهیبند . این سپاه از زر و سیم می درخشد ، برق اسلحه اش چشم ها را خیره می کند و آن کس که تجملات آنرا ندیده هرگز نمی تواند تصورش را هم بکند .

ولی قشون مقدونی با آن ظواهر وحشیانه و ژولیده که دارد ، در پشت سپرها و نیزه هایش گروهان هایی ثابت قدم ، صفوفی تنگ بهم چسبیده و نیز سپاهیانی مستور دارد که واقعا مردان جنگند . چنین است اردوی پیاده نظام آنها که فالانژش نامند . در این فالانژها مرد به مرد ، و سلاح به سلاح تنگ پیوسته و تمام این قشون با نهایت مراقبت ، منتظر اشاره ی فرمانده ی خود می باشد . این لشکر (لشکر مقدونی) آموخته که در پس بیرق ها حرکت و صفوف خود را حفظ کند . چون حکمی صادر شود همه آنرا مجری دارند (اجرا کنند) : با دشمن مواجه شدن ، از پهلوهای آن گذشتن ، به جناح چپ یا راست حمله بردن ، ترتیب جنگ را تغییر دادن ، عملیاتی است که رءیس و مرءوس همه با آن خوب آشنا هستند . تصور مکن که طلا یا نقره محرک آنهاست . این اطاعت نظامی را سپاه مقدونیه تا حال در مکتب فقر تحصیل کرده . وقتی که خسته شوند زمین ، تخت خواب آنهاست ؛ چون گرسنه گردند هر ماکولی که بدست آنها افتد خوب است ؛ و هیچ گاه تمام شب را نخوابند . پس از این سپاه باید سواره نظام تسالیان ، چنگی های آکارنانیان و االیانی و سایر دسته جات غیرمغلوب را در نظر آورد . آیا تو تصور می کنی که این نوع مردان کارآزموده ی جنگی را با سنگ های فلاخن و چوب هایی که سر آن را در آتش سخت کرده اند می توان جواب داد ؟ تو باید قوه ای تهیه کنی که با این قوه مقابلی کند و این قوه را باید از مملکتی تحصیل کنی که خود این مردان را به وجود آورده . این طلا و نقره که در اینجا می درخشد باید در این راه صرف شود. "

داریوش هر چند عادتا ملایم و خوشرو بود ولی در این موقع از سخنان خاری دم خشمناک گردید و حکم قتل او را داد . وقتی که خاری دم را به مقتل بردند او دست از عقیده خود برنداشته ، چنین گفت : "کسی انتقام مرگ مرا از تو خواهد کشید که الان من نصایحی بر ضرر او به تو می دادم . رفتاری که تو با من کردی از این جهت که مست باده ی قدرت و اقتدار گشته ای ، بعدها به مردم خواهد آموخت که انسان چون با اقبال دمساز شد صفات طبیعی را هم از دست می دهد ."

... مورخین گویند که داریوش پس از قتل خاری دم از کرده ی خود سخت پشیمان شد ."

حسن پیرنیا ، ایران باستان ، جلد دوم ، انتشارات افراسیاب ، چاپ نهم ، صص 1163 - 1161

تذکر :

1 . عناوینی که بر این مطلب گذاشته ایم ، به معنای تایید جنایات اسکندر نیست (اسکندر هم متجاوزی کشورگشا همچون هخامنشیان بوده است) ؛ بلکه ما بر این اعتقادیم که در تاریخ ، حقایق ، درس ها و نکته های فراوانی نهفته است . مثلا این که لشکر عظیم و ثروتمند هخامنشی در برابر عده ای پابرهنه به زانو در می آید نشان می دهد که این اتفاق ، شدنی است .

همانگونه که اسکندر خالی دست بر حکومت ابرقدرت مستکبر ثروتمند آن زمان (هخامنشیان) شورید و سلسله آنرا برانداخت ، مستضعفین عالم ، اکنون هم می توانند بر ابرقدرت مستکبر ثروتمند این زمان (امریکا) بشورند و سلسله اش را براندازند . این ، اتفاقی است که بارها در تاریخ رخ داده .

2 . در این مطلب هم - مثل قسمتهای قبل - نقش بی تدبیری ، غرور ، بی اخلاقی و بی عدالتی داریوش هخامنشی در شکست هخامنشیان از اسکندر را می بینید .

این در حالیست که پیامبر اسلام (ص) حتی با وجود پیامبری و اتصال به علم الهی ، با یارانش مشورت می کرد ؛ و نظر دادن سلمان در جنگ احزاب درباره حفر خندق ، و پذیرش نظر او از جانب پیامبر (ص) ، یکی از آن موارد است (که همانطور که می دانید ، به موفقیت سپاه اسلام ختم شد) .

3 . نه اسکندر و نه داریوش ، در حدی نیستند که با پیامبر خدا مقایسه گردند . هدف ما از ذکر دو تذکر بالا ، فقط بیان و تفهیم برخی نکات و درسهای این متن تاریخی بالا بود .